BEBEĞİNİZİN UYKUSU
Yenidoğanlar ve uyku
Doğum olayı sona erip, sıra hastaneden eve dönmeye geldi mi,
anne-babaların çoğu bebeklerinin evde nasıl uyuyacağını merak
etmeye başlarlar. Şunu bilmelisiniz ki,
yenidoğanlar, kendilerini rahatsız edebilecek ses ve ışık uyaranlarını etkisiz kılacak bir doğal yetiye sahiptirler. Bu yetenek, kısa sürede alışkanlığa dönüşecektir. Biz hekimler, bir takım basit testlerle, bebeklerin bu yeteneklerini tespit ederiz. Örneğin, uyuyan bebeğin gözlerine fenerle kuvvetli bir ışık tutulması onun bir takım hareketler yapmasına neden olur. Aynı ışığı, kısa aralıklarla bir kaç kez daha tutalım, dördüncü, beşinci seferde artık bebeğin ışığa hiç tepki göstermeyip mışıl mışıl uyuduğunu görürüz. Benzer test, bir minik çan kullanılarak bebeğin sese tepkisi sırasında da yapılabilir. Örnekteki bebek, uykusunu koruyacak bir takım doğal yollar geliştirmiştir. Ses ve ışık, onları rahatsız eder ve kolayca uyanabilirler. Böylesi bebekler, tıpkı erken doğmuş bebekler gibi dış uyaranların olabildiğince azaltıldığı sessiz ve loş bir odada uyutulmalıdırlar.
Üç-dört haftalık bebek ve uyku
Bu dönemde bir bebeğin en önemli görevi, uyku hali, uyanıklık
hali gibi değişik durumları kontrol yeteneği kazanmaktır. Bu
süreçte, anne babanın da iyi bir gözlemle öğreneceği çok şey
vardır.
Kalabalık ve gürültülü bir ortamda uyuyabilmek, herhangi bir dış
uyaranla tam uyanırken tekrar uykuya dalmak üzere kendi kendini
sakinleştirmek, yukarıda sözettiğimiz kontrol sürecinin
aşamalarıdır.
İyi bir gözlem, bebeğin farklı bilinç durumları arasındaki geçiş
dönemlerindeki davranışlarından önemli çıkarımlar yapmanızı
sağlayacaktır. Aktif ve gergin bebek, geçiş dönemlerini daha
hızlı, sakin bebek ise daha yavaş ve sancısız yaşayacaktır.
Huysuzluk anında, bazı hareketleriniz onun ağlamaya başlamasına
neden olurken, başka kimi davranışlar da bebeği
sakinleştirecektir. Üç dört saatlik sıklılarla, bebek bu geçiş
dönemlerini yaşar. Yeni anne-babanın ilk görevi, bu bağlamda
bebeklerinin davranışlarını "tanımaktır".Temel sorun, ağlamaya
başlayan bebeğin, kısa süre sonra sakinleşip uykuya devam mı
edeceği, yoksa acıktığı için mi ağladığının ayırdedilmesidir.
Emzirmek ya da mama vermek işe yaramıyorsa –ki genellikle bu
durumda ilk yapılan iş bebeği beslemektir– bu huzursuzluk hali
bir süre devam edecek ve bebek bir süre sonra sakinleşecektir.
Bu olay yaklaşık hergün yaşanır. Bebek, bu dönemde, ortalama
rakamlarla söylersek, 3-4 saatlik dilimler halinde 16-18 saat
uyur.
Birbuçuk- iki aylık bebek ve uyku
Bebeğinizin uyuma ve beslenme zamanı ve süresi bu dönemde
giderek daha düzenli bir hal almaktadır. İki beslenme arası
zaman 3 saate hatta daha fazlasına uzar. İki aylık bebekler,
doğum tartısı ve başka kimi faktörlere de bağlı olarak, gece
uyku saatlerini de artırırlar. İkinci ay artık bebeğinizi günlük
aile düzeninize alıştırma zamanının da başlangıcıdır. Artık,
geceleri yatmadan önce bebeğinizi uyandırıp son bir kez
besleyebilir, sabahları onu uyandırarak güne sizin uygun
gördüğünüz zamanda başlamasını sağlayabilirsiniz. Bebeğinizin,
huzursuzluk ve ağlama dönemleri de artık daha düzenlidir;
genellikle günün sonundadır ve huzursuzluğu kaka yapmayla sona
erer. Bebeğiniz emmeye ve uyumaya kendini hazırlamıştır.
Dört aylık bebek ve uyku
Bu dönemde uyku konusunda temel sorun bebeğinizin gece uyku
düzenidir. Dört aylık bebek, bırakıldığı yerde uyumalı, ve
uykusu ortalama 8 saat kesintisiz sürmelidir. Bebek için
"kesintisiz uyku" nun anlamı, derin uykudan hafif/yüzeyel uykuya
geçiş aşamalarını uyanmadan atlatmasıdır. Hafif uykuya geçen
bebek, ağlar, sesler çıkarır, yatakta döner, ama unutmayın, tüm
bunlar olurken hala uyumaktadır ve uyku içi bu geçiş
aşamalarında kendi kendini sakinleştirerek/rahatlatarak derin
uykuya geçmeyi öğrenmelidir. Bebeğin uyumayı “öğrenmesi”
konusunda ailelere önemli bir görev düşüyor; bebeklerin mutlak
anne baba desteğine ihtiyaçları vardır, ama anne-babaların
genellikle yaptıkları, bebeğin sesini duyar duymaz onu
kucaklarına alıp, kendi kendilerine derin uykuya geçmelerine
engel olmaktır. Bu tür yanlış yaklaşım, 3-4 saatte bir hafif
uykuya geçen bebeğin her seferinde uyanma ve beslenmeye alışması
ve bunu rutin uykunun bir parçası olarak algılamasıdır. Bu
alışkanlık bir yerleşti mi, ilerleyen aylarda değiştirmek çok
daha zordur.
Yedi aylık bebek ve uyku
Her ne kadar bebeğiniz 7. Aya kadar geceleri kesintisiz 8-12
saat uyumayı "öğrenmiş" de olsa, oturmak, sürünmek, emeklemek
gibi bu dönemde kazandığı yeni yetenekler, geceye de taşınacak
ve kimi sorunlar çıkaracaktır. Yeni durum, gece uyanmalarını
kolaylaştıracak, tekrar uykuya dalmayı güçleştirecektir.
Benzer güçlükler, gündüz uykuları için de geçerlidir.
Anne-babaya düşen, 4. ayda yaptığımız önerileri tekrar
uygulamaktır. 7 aylık bebek, kesintisiz gece uykusu yanında
öğleden önce ve sonra birer kez olmak üzere toplam en az iki
gündüz uykusu uyumalıdır. Uyumasa bile, bu saatleri yatakta
kendi başına geçirmeyi öğrenmelidir. Buna sadece bebeğin değil,
anne-babanın da ihtiyacı vardır.
Dokuz aylık bebek ve uyku
Daha önce söylediğimiz gibi, kazanılmış yeni yetenekler, uyumayı
güçleştirmektedir. Dokuz aylık bebek, artık kendi kendine ayağa
kalkabilir, geceleri de kalkacaktır, hem de siz onu uyuması için
yatağına bırakıp odasından çıkar çıkmaz! Bu olay, belki on defa
tekrarlanacaktır! Bu durumun üstesinden gelebilmek için
"kararlı" olmalısınız. Tekrar tekrar ayağa kalkma ve ağlamalar
üzerine onu yatağından alıp salona geçmeyin. Kesinlikle yataktan
kalkmasına izin vermeyin, kararlılığınızı görsün, uyuması
gerektiğini anlasın. Gece uyanmaları sırasında da aynı yöntemi
uygulamalısınız.
9-12 ay
Bu aylarda muhtemelen bebeğiniz geceleri 10-12 saat ve
gündüzleri iki kez yarım-2 saat uyuyor olacaktır. Size düşen ise
yatma zamanı alışkanlıklarını bozmamasını sağlamak, kendi
kendine uyuması için gerekenleri yapmak olmalıdır.
12-18 ay
Bu aylarda bebeğiniz günde 13-14 saat uyuyacaktır. 18 aylık
olduğunda günde iki kez olan kısa gündüz uykularını öğleden
sonraları yarım-iki saatlik tek uykuya indirebilir. Size düşen
ise yatma zamanı alışkanlıklarını bozmamasını sağlamak, kendi
kendine uyuması için gerekenleri yapmak olmalıdır.
18- 24 ay
Geceleri 10-12 saat, gündüzleri 2 saatlik bir öğlen uykusu
yeterli olacaktır. Bu aylarda çocuğunuz oluşturduğunuz
alışkanlıkları yıkabilmek için çeşitli hilelere başvurabilir.
