MENENJİT
Menenjit Nedir?
Menenjit beyni saran zarların iltihabıdır. Bu iltihaba mikroplar
neden olur. (virüsler veya bakteriler). Menenjit geçiren çoğu
kişi bu hastalıktan tamamıyla kurtulurken,
bazen ölümle de
sonuçlanabilir. Ya da hastalık sonrası sakatlıklar kalabilir.
Kan zehirlenmesi nedir?
mikropların kan dolaşımında üremeye başlamaları ile oluşur.
Yalnız başına ya da menenjit ile birlikte görülebilir. Menenjite
neden olan mikrop (meningokok) aynı zamanda kan zehirlenmesine
de neden olur. Kan zehirlenmesini oluşturan başka mikroplar da
vardır. Mesela; pnomokok
Menenjitin belirtileri
Çocuklar ve erişkinler
Menenjitin en çok görülen belirtileri aşağıda sıralanmıştır.
Bunlar birlikte görülebildiği gibi tek tek de oluşabilirler.
· yüksek ateş
· baş ağrısı
· kusma
· uyuşukluk
· ışık veya sese karşı hassasiyet
· kas ağrısı
· çocuğun altının bezi değiştirilirken bacakları yukarı
kaldırıldığında ağrı oluşması ve bunun sonucunda ağlaması,
· ense sertliği (çene göğse değdirilmeye çalışıldığında)
Aynı zamanda ‘ense krampı’ olarak da adlandırılan ense sertliği,
menenjitin diğer bir adı değil, sadece belirtilerinden biridir.
Hastalık genellikle birkaç gün içinde ilerler.
Bebekler
Bebeklerde görülen belirtiler normalden farklı olabilir:
Ense sertliği görülmeyebilir, vücut ısısının normalin altına
düşmesi, bıngıldağın şişmesi, donuk bakışlar, uyku hali, ağır
hasta ve soluk görünüm, duyarlılık, iştahsızlık, dokunulduğunda
veya altı temizlenmeye çalışıldığında çocuğun huzursuz olması,
ağlama, sızlanma.
Kan zehirlenmesinin belirtileri
Menenjitin belirtileri aynı zamanda kan zehirlenmesinde de
görülebilir. Bunun yanısıra kasların kuvvetsizliği (yığılıp
kalma) ve sıklıkla vücutta (mor) lekeler görülür;
Bu lekeler önce toplu iğne başı büyüklüğünde olup, üzerine
basıldığında (mesela bir cam bardakla), kaybolmazlar. Kısa
zamanda büyüyerek deri altı kanamalarını oluştururlar.
Kan zehirlenmesinin en çok göze çarpan özelliği, çok hızlı
ilerlemesidir: 4 –24 saat arası. Mesela çocuk öğleyin dışarıda
koşup oynarken, akşama çok hasta olabilir.
Dikkat: Kan zehirlenmesinde genellikle ense sertliği
GÖRÜLMEZ.
Menenjit ve kan zehirlenmesi
Menenjit (beyin zarlarının iltihabı) başlangıçta ağır bir grip
gibi kendini gösterir. Ense sertliği genellikle bu görüntüye
eşlik eder, fakat bulunmadığı durumlarda olabilir. Hastanın
durumu bir iki gün içerisinde gittikçe ağırlaşır. Ölümle
sonuçlanan vakalar azdır.
Kan zehirlenmesi de ilk başta ağır bir grip gibi başlar. Bu
yüzden ev doktorları tarafından da zorlukla tanınır. Ne zaman ki
vücutta döküntüler oluşur, o anda hangi hastalıkla karşı karşıya
bulunulduğu anlaşılır. Bu döküntüler hastaların % 80’ninde
görülür.
Kan zehirlenmesinin en önemli özelliği çok hızlı ilerlemesidir.
Sağlıklı bir durumdan ağır hasta duruma geçilmesi an
meselesidir. Çocuk öğlen 2’de dışarıda koştururken, akşam saat
6’da ağır hasta durumda olabilir. Bu nedenle tıbbi tedaviye
hızlı başlanması çok önem taşımaktadır. Ama ne yazık ki hızlı
tedaviye rağmen ölümle sonuçlanan vakalar görülmektedir.
Menenjitin çeşitleri
Bakteriyel menenjit
bakteriyel menenjitin en önemli nedeni Hib bakterisidir.1993
yılından itibaren uygulanan aşı programı sayesinde Hollanda’da
bu hastalık hemen hemen hiç görülmemektedir.
Hollanda’da menenjite neden olan diğer mikroplar: meningokok ve
pnömokok’tur. Bebeklerde görülen menenjite neonatal menenjit
denir ve etkenleri grup B streptokoklar, E. koli ve nadiren
listerya’dır.
Bu mikroplara karşı henüz etkili bir aşı geliştirilememiştir.
Viral menenjit
Çok çeşitli virüslerin neden olduğu viral menenjit nadiren
ölümle sonuçlanır. Hastalık genellikle bakteriyel menenjitten
daha hafif geçmesine karşın, hastaların bitkin düşmesine, baş
ağrısı , yorgunluk ve konsantrasyon bozukluğu gibi uzun süren
şikayetlere neden olabilir.
Viral menenjit bakteriyelden daha sık oluşur. Bu tip menenjite
karşı antibiyotik kullanımının herhangi bir yararı olmayıp, tek
tedavi şekli istirahattir.
Nadiren bazı mantar çeşitleri de menenjite neden olabilirler. Bu
tip menenjit genellikle kanser ya da benzeri bir hastalık
nedeniyle bağışıklık sistemi zayıflamış hastalarda görülür.
Kimler menenjit ve/veya kan zehirlenmesine yakalanır?
Menenjit ya da kan zehirlenmesine neden olan mikroplar normalde
insanların boğazında yaşarlar. Birçok insan hastalığa
yakalanmadan bu mikropların taşıyıcısı olarak yaşamaktadırlar.
Bu mikroplar insanlar arasında öksürme, hapşırma, öpme ve
bağırma (örneğin; diskotekte) yoluyla yayılırlar.
0 ve 5 yaş arası çocuklar, 15 ve 20 yaş arası gençler ve
yaşlılar ( 55 yaş üzeri) risk gruplarını oluştururlar.
Niçin bazı kişilerin hasta olup da diğerlerinin hastalığa
yakalanmadıkları henüz bilinmemektedir. Hastalığı kolaylaştırıcı
etkenler hava sıcaklığında ani oluşan değişiklikler, bağışıklık
sisteminin zayıflaması, çocukların bulundukları ortamda sigara
içilmesi olarak sıralanabilir. Bazı durumlarda ise irsi olarak
bu hastalığa karşı bir yatkınlık söz konusudur.
Hastalığın bırakabileceği sakatlıklar
Çoğu kişi bu hastalığı tamamen atlatarak birkaç ay içinde günlük
yaşamlarına devam edebilecek duruma gelirler. Fakat bazı
kişilerde uzun süreli sakatlıklar kalabilir. Menenjitin neden
olduğu sakatlıklar: sağırlık, davranış bozukluğu, konsantrasyon
bozukluğu, koordinasyon bozukluğu, yorgunluk, hareket
kısıtlılığı.
Bazı şikayetler zamanla düzelse de, bazıları kalıcıdır. Sağırlık
ömür boyu sürebilir.
Menenjit kişinin yaşamını tamamıyla değiştirebilir.
Mesela çocuklarda menenjitten sonra aşırı hareketlilik, öğrenme
problemleri görülebilir. Erişkinler sosyal yaşamlarını ve iş
yaşantılarını etkileyen problemlerle karşılaşabilirler. Bazı
kişiler ise hastalıktan önceki işlerini eski düzeylerinde
yürütemezler. Kalıcı şikayetler oluşması halinde uzmanların
yardımına mümkün olduğu kadar çabuk başvurmanın önemi büyüktür.
Kan zehirlenmesi % 20 oranında ölümle sonuçlanabilir. % 20 kadar
hastada ise kalıcı sakatlıklara neden olur. En çok görülen
sakatlıklar: uzuvların kısmen veya tamamen kesilmek zorunda
kalınması, vücutta kalıcı yara izleri, damar duvarlarında oluşan
iltihaplanmalar, çocuklarda görülen büyüme bozuklukları. Kan
zehirlenmesi hastanın yaşantısını tamamıyla değiştirebilir. Bir
kısım hastada ard arda ameliyatlar yapılması gerekir. Bazı
hastalar ise vücutlarında oluşan büyük sakatlıklar nedeni ile
psikolojik sorunlarla karşı karşıya kalabilirler.
Hastanın ölmesi durumunda ise geride kalanları zor günler
beklemektedir. Yaşama yeniden, kaybedilen kişi olmadan devam
etmenin yollarını aramak gerekmektedir. Herkesin bu kayba bakış
açısı, bulduğu çözüm farklıdır.
Akrabalarla ya da arkadaşlarla bu konu hakkında konuşmak insanı
rahatlatsa da her zaman bir çözüm değildir. Çünkü hastanın
zihinlerde kalan son görüntüsü bu olayı yaşamamışlar için
anlaması çok güç olan birşeydir. Bu yüzden başlarından böyle bir
olay geçmiş insanlarla konuşmak daha rahatlatıcı olabilir. Bu
ortamda herkesin birbirini anlaması daha kolay olup, çoğu
şeyleri anlatmak için birkaç kelime dahi yeterli olmaktadır.
Kaynak: www.genetikbilimi.com
