ŞARBON
ŞARBON NEDİR ?
Şarbon kelimesi Türkçeye Fransızcadaki charbon (kömür
kelimesinden geçti bunun nedeni şarbon hastalığının mikrobunun
temasla geçen türünde deride kara lekeler
oluşmasıdır. Şarbonun ingilizcedeki karşılığı olan anthrax adı ise mikrobun bilimsel
adı olan bacillus anthricis ‘e dayanıyor. Şarbon mikroskop
altında şerit halinde gözüken mikrobun ve bu mikrobun yol açtığı
bakteriyel enfeksiyon hastalığının adıdır.
ŞARBON HASTALIĞININ ÖZELLİKLERİ
Şarbon ot yiyen hayvanlarda görülen bakteriyel bir enfeksiyon
hastalığıdır.Hastalığa yol açan mikrop toprakta ve meralarda
bulunur. Mikrop hayvanın sindirim sistemine oradan da kana
karışır hayvanın tüm organlarının iflas etmesine sebep olur
Şarbon mikrobunun en önemli özelliği “spor” denilen ve dış
ortama son derece dayanıklı yapılar oluşturmasıdır.bu sporlar
doğada toprakta yaygın olarak bulunurlar ve çevre koşullarına
oldukça dirençlidir. Dış ortamlarda yıllarca yaşayabilirler .
ŞARBON İNSANA NASIL BULAŞIR?
Şarbonun insandan insana bulaşması çok küçük bür ihtimaldir
hastalıklı hayvandan insana geçişi ise şöyle olur :
Hayvanda oluşan şarbon yarasına temas ile
Şarbonlu hayvanın etinin yenmesi ile
Şarbon sporlarının bulunduğu havayı soluyarak
Şarbon mikrobu 120 ºC’lik ısıya kadar yaşıyabilir, hastalık
insana 120 ºC’nin üstünde pişirilen etlerden geçmez. Şarbon
sporları genellikle 1 ile 10 mikron büyüklüğünde olduğu için
uzun süre havada asılı kalabilir ve solunum yoluyla havadan
insana geçer.Dünyayı sarsan şarbon teröründe kullanılan mikrop
ise laboratuvarda özel olarak üretilip toz haline getirilen
türdendir.
HASTALIĞIN BELİRTİLERİ VE SEYİRİ
Bulaşma şekline göre şarbon hastalığının belirtileri üç gruba
ayrılır.
Deri Şarbonu: Enfekte hayvanların deri, kıl, yün gibi ürünleri
ile temas eden kişilerin ciltlerindeki sıyrık veya kesiklerden
bulaşır, bakteri derideki sıyrıktan vücuda girer giriş
bölgesinde önce ağrı, sızı ve kabartı oluşur. Kabartı çevresinde
ödem oluştuğu gibi bu hastalıklı dokunun altı ülserleşir ve
ağrısız bir lezyon oluşur.
Akciğer Şarbonu: Şarbon bakterilerinin havada asılı durumda olan
sporlarının solunum yolu ile alınmasından sonraki bir hafta
içinde soğuk algınlığına benzer bir takım belirtilerle hastalık
kendini gösterir. Ateş, bitkinlik, yorgunluk belirtileri
gösterir birkaç gün içinde de soluk alıp vermede güçlükler
başlar, hasta komaya girip ölür.
Bağırsak Şarbonu: Hasta hayvan etlerinin yenmesi ile bağırsak
sisteminde iltihap oluşur. Hayvan ürünlerindeki sporların ağız
yoluyla alınımı sonucunda bağırsaklara yerleşir. Belirtileri
mide bulantısı, iştah kaybı, karın ağrısı, kusma ve kanlı
ishaldir. Vakaların %25-60’ında hastalık ölümle sonuçlanır.
ŞARBON HASTALIĞININ TEDAVİSİ
Şarbon hastalığının önlenmesinde en etkin tedavi “kristal
penisilin” ‘dir. Diğer bazı antibiyotikler de kullanılabilinir.
Şarbon hastalığının özelliklerinden biri de geç yapılan
tedavinin sonuç vermemesidir.
Tedavinin gerçekleşebilmesi için şarbon mikrobu ile temastan en
geç birkaç saat sonra ilaçların alınması gerekmektedir, aksi
takdirde tedavi için geç kalınabilir.
ŞARBON AŞISI
Şarbona karşı en etkin korunma yöntemi aşılanmadır. Başlangıçta
15 günde bir 3 doz, devamında 6 ayda bir 3 doz, sonrasında yılda
1 doz şeklinde yapılır. Özellikle büyük ve küçük baş hayvan
yetiştirenlerle çiflik işiyle uğraşanlar en önemli risk
gruplarını oluşturdukları için bu kişilerin salgın zamanlarında,
mutlaka aşılanması gerekir. Bu aşı şimdilik laboratuvar
personeli, hayvan artıkları ile çalışan veya tehdit altında
bulunan askeri personel için kullanılmaktadır.
Merkezi Evrak ve Arşiv Müdürlüğü tarafından gönderilen,
biyolojik ve kimyasal maddelere karşı şüphe emareleri ve
alınması gereken tedbirler aşağıda belirtilmiştir.
ŞÜPHE EMARELERİ
Zarfın veya paketin üzerindeki posta damgası veya gönderenin adı
normal dışı bir yerden geldiği izlenimi veriyorsa,
Zarfın veya paketin üzerindeki el yazısı yabancı ise,
Zarf veya paket bir yana yatkın ve dengesiz ise,
Paket ve zarfın boyutları ile ağırlığı arasında dengesiz bir
sezgi var ise,
Zarf 5 mm.den daha kalın ise ,
Zarfın üstünde, altında ve yanlarında yay izlenimi veren bir
esneklik var ise,
Zarf ve paket üzerinde herhangi bir küçük delik veya hazne
deliği var ise,
Normal sayılamıyacak kokular var ise,
Zarfın içinde gevşeklik veya katılık hissedilebilir ise,
TEDBİRLER
Zarf veya paket asla açılmamalıdır.
İlgili güvenlik birimi haberdar edilmelidir.
Şüpheli mektup veya paket izole edilmeli ve kimsenin
sokulamıyacağı bir yere bırakılmalıdır. Sokulması muhtemel
kişiler ikaz edilmelidir.
Şüpheli mektup ve paketlerin ıslak elle tutulmamasına ve
ıslanmamasına özen gösterilmelidir.
Zarf emin bir yere bırakıldıktan sonra eller ağıza götürülmemeli
ve eller iyice yıkanmalıdır.
Paket ve zarfların ayırımı esnasında biyolojik ve kimyasal
maddelere karşı maske ve eldiven takılmasına dikkat edilmelidir.
Kaynak: www.bilkent.edu.tr
