ZATÜRRE
Zatürre Nedir?
Halk arasında "zatürre" olarak bilinen pnömokok enfeksiyonları,
özellikle risk grubu hastalarda ölümle sonuçlanabilecek ciddi
bir akciğer hastalığıdır.
Streptokokus pnömoni bakterisinin neden olduğu pnömoni (pnömokok
pnömonisi), küçük çocuklarda, ileri yaştakilerde ve halihazırda
kronik bir hastalığı bulunan kişilerde daha ağır seyreder ve
ölümle sonuçlanabilir.
39 dereceyi geçen ateş
öksürük
çoğu zaman pas renginde olan koyu kıvamlı balgam
hastalığın başlıca belirtileridir.
Hastalık bazen genç erişkinlerde şiddetli bir titremenin
ardından ateş yükselmesiyle birlikte aniden başlayabilir.
Buna karşılık yaşlılarda son derece sinsi bir şekilde
başlayabilir ve zatürre izlenimi vermeyebilir. Çok yaşlı
hastalarda öksürük pek az olabilir, hiç balgam çıkmayabilir ve
ateş de yükselmeyebilir. Ancak hasta yorgun görünür ya da
bilinci bulanıklaşır. Vücut ısısı düşer ve şok tablosu ortaya
çıkabilir.
Zatürre olan hastalar tipik olarak grimsi renktedir, kaygılı
görünürler ve ateş genellikle 39 derecenin üzerindedir.
Zatürreye neden olan bakteriler, aynı zamanda kan ile tüm vücuda
yayılarak bakteriyemi adı verilen tablo ve beyin zarında da
menenjit gibi ciddi enfeksiyonlara neden olabilirler.
Bu bakteriler zatürreye neden olduklarında, her 20 vakadan biri
ölümle sonuçlanmaktadır.
Aynı şekilde her 10 bakteriyemi vakasından 3'ü ölümle
sonuçlanmaktadır.
Zatürre nasıl bulaşır ?
Zatürreye neden olan Streptokokus pnömoni (pnömokoklar), üst
solunum
yollarında normal florayla birlikte hastalığa neden olmadan
barınabilen bir bakteridir. Bu durumda, bu bakteriyi taşıyan
kişi diğer insanlara bulaştırma ve bağışıklık sistemini
zayıflatan herhangi bir durumda hastalanabilme riskine sahiptir.
Pnömokoklar kişiden kişiye, bir iki metrelik mesafelerden yakın
temas sonucu bulaşırlar. Bakteriler, tek başına ya da solunum
damlacıklarıyla birlikte solunum yolundan vücuda girerler ve
nazofarinkste (burun ve ağız boşluklarının birleştiği yer)
bakteri kolonileri oluştururlar.
Bakteri genellikle aile içinde, özellikle küçük çocuklar ve okul
çoçukları arasında yayılma eğilimindedir. Hastalığın yayılması
çoğu zaman viral üst solunum yolları enfeksiyonları ile birlikte
olur. Bu enfeksiyonlar sonrasında, vücudun savunma sistemi
zayıflayarak pnömokokların daha kolay bir şekilde hastalık
oluşturabilmesine zemin hazırlar.
Pnömokok enfeksiyonu grip kadar bulaşıcı olmamakla birlikte
insanların kalabalık şekilde bir arada yaşadığı yerlerde, askeri
kamplarda, tutukevlerinde ve yatılı okullarda zatürre salgınları
görülebilir.
Ne sıklıkta görülür ?
Dünya sağlık Örgütü'nün verilerine göre dünyada her yıl her 1000
kişden 10-15’i zatürreye yakalanmaktadır. Amerika Birleşik
Devletleri'nde her yıl Pnömokoklara bağlı zatürreden 100 000 -
175 000 kişi, bakteriyemiden 50 000 kişi ve menenjitten 3000
kişi hastaneye yatmaktadır. Yaklaşık 20 000 ila 40 000 kişinin
de hayatını kaybettiği bildirilmektedir.
Türkiye’de her yıl Sağlık Bakanlığı istatistiklerine göre
yaklaşık 90 000 zatürre vakası görülmekte ve 2500 civarında kişi
hayatını kaybetmektedir. Ancak uzmanlar Türkiye için gerçek
rakamın çok daha yüksek olduğunu ifade etmekte ve yaklaşık 500
000 kişinin her yıl zatürreye yakalandığını belirtmektedirler.
Zatürreden korunmak neden önemli?
Zatürre (pnömoni), en gelişmiş ülkelerde bile, tanı ve tedavi
yöntemlerinin, hastane ve yoğun bakım olanaklarının çok
artmasına rağmen sık görülen ve ölümlere neden olan dünyanın
bilinen en eski hastalıklarından biridir.
Türkiye' de her yıl ortalama 500 bin kişinin bu hastalığa
yakalandığı tahmin edililmektedir. Özellikle;
küçük çocuklar,
yaşlılar,
kalp,
şeker,
böbrek ve
akciğer hastalarında (KOAH, bronşit)
ölümlere yol açabilmektedir.
Tüm zatürre vakalarının yarısından pnömokok bakterisi
sorumludur. Ayrıca, pnömokokların giderek penisilin ve başka
birçok antibiotiğe karşı direnç kazanmakta oldukları
saptanmıştır. Üstelik de, tıptaki tüm gelişmelere rağmen en
gelişmiş ülkelerde bile kana mikrop karışan zatürrelerde ölüm
oranı çok yüksektir.
Bu nedenlerden dolayı zatürre hastalığından korunmak önemlidir.
Pnömokokların yol açtıkları zatürre vakalarını önleyici bir aşı,
bir çok kişinin yaşamını kurtaracak bir yöntemdir.
Zatürre aşısı, pnömokoklara karşı koruyucu antikorların yapımını
sağlayarak organizmayı bunlara karşı kuvvetli hale getirir.
Pnömokokların 80'den fazla türü vardır. Aşı içinde bunların en
çok hastalık yapabilme özelliği olan 23 tanesi bulunur. Bunlar
da zatürreye neden olan pnömokokların %90'ını kapsamaktadır.
Tek bir doz aşı ile yıllar süren bir bağışıklık elde
edilmektedir. Bağışıklık sistemini zayıflatan hastalıklarda
aşının 5 yıl sonra tek bir kez tekrarlanması önerilmektedir.
Dünya Sağlık Örgütü, ölümcül sonuç doğurabilecek bu hastalık
için özellikle risk gruplarının, özetle kalp, akciğer, böbrek
hastaları, diyabet gibi kronik hastalıkları olan kişilerle, 65
yaşını aşmış insanlar, huzurevi gibi toplu yerlerde yaşayanların
aşılanarak zatürre'den korunması gerektiğini vurgulamaktadır.
Kaynak: www.zaturre.com
